Eten bij McDonalds, is dat een uitgave die moet of die mag? En hoe zit dat met een abonnement op Netflix en het eten van groente en fruit? De Rooij plaatst de deelnemers aan de sessie Ouderschap en financiën direct voor een heleboel dilemma’s. Voor hen ligt een stapel kaartjes met uitgaven die Haagse gezinnen maandelijks maken. Aan de deelnemers de keuze: valt dit onder de categorie ‘moeten’ of onder de categorie ‘mogen’?
In het rijtje ‘moeten’ eindigen uiteindelijk maar een paar uitgaven. De huur, de dagelijkse boodschappen en de energierekening, daar kunnen ook inwoners met weinig inkomen niet onderuit. Internet is een twijfelgeval, beaamt de financieel trainer. Het contact met de overheid verloopt bijvoorbeeld via internet en ook bij sollicitaties kun je niet meer zonder. Om de eindjes aan elkaar te knopen, leven veel minima met de dag, is de ervaring van De Rooij. “Ze staan op de overlevingsstand, zijn nauwelijks in staat om vooruit te kijken.”
Als in een dergelijk huishouden een kind op komst is, heeft dat grote gevolgen. Want een baby kost veel geld: kleding, een bedje, een kinderwagen, luiers, babyvoeding. Hoe dat allemaal bekostigd moet worden, geeft al tijdens de zwangerschap stress. Niet goed voor de hersenontwikkeling van het ongeboren kind, en hetzelfde kan worden gezegd van stress en geldzorgen in de jaren erna. ‘Early life stress’ kan funeste gevolgen hebben in het latere leven, zoals burn-out, overgewicht, depressie, verslaving en hart- en vaatziekten.
Gelukkig verwijzen steeds meer hulpverleners door naar de Helpdesk geldzaken. Deze geeft verschillende trainingen, waaronder ‘Weet wat je besteedt’ en de vervolgcursus ‘Financieel sterk’, die helpt bij de emotionele kant van geldzorgen. Net als de workshop ‘Goed eten voor weinig geld’ is het aanbod van de Helpdesk geldzaken gratis. Daarnaast kunnen inwoners van de gemeente Den Haag bij de helpdesk langs voor vragen over financiën en de impact die het krijgen van kinderen heeft op de financiële situatie van een gezin.
Het uitgangspunt bij het aanbod van de helpdesk is volgens De Rooij motiveren en juist niet adviseren. “Mensen vertellen wat ze moeten doen, werkt niet”, is haar ervaring. Een positieve ontwikkeling is de inkorting van de schuldregeling; deze heeft de gemeente Den Haag beperkt van drie naar anderhalf jaar. Toch blijft het vaak moeilijk om mensen met problematische schulden te bereiken. “Er is veel schaamte, mensen lossen geldproblemen liever zelf op. Maar dan ben je misschien twintig jaar aan het afbetalen, terwijl je met een schuldregeling na anderhalf jaar klaar bent.”
De hulpverleners in de zaal delen hun ervaringen met armoede ‘achter de voordeur’ met De Rooij. Nauwelijks speelgoed, een zakje chips als lunch, meerdere kinderen die op een kamer slapen, afgedragen kleding – het zijn voorbeelden die kunnen rekenen op herkenning. Veel ouders maken geen gebruik van alle toeslagen die het rijk en de gemeente beschikbaar stellen. Ook over zorgverzekering en het eigen risico zijn veel vragen. De deelnemers vragen de financieel trainer van de gemeente Den Haag om een overzicht van alle financiële zaken waaraan jonge ouders moeten denken. Een initiatief dat De Rooij van harte ondersteunt.
“Als zorgconsulent bij het geboortehotel én de thuiskraamzorg is het mijn taak om jonge ouders voor te bereiden op de kraamtijd. Ik kom dus ook bij mensen thuis voor de controle van de babyuitzet. Het komt regelmatig voor dat die er nog niet is. Ik verwijs dan door naar de BabyBullenBank waar mensen gratis spullen kunnen halen. Ook adviseer ik bij administratieve zaken zoals de zorgverzekering, de geboorteaangifte en de kinderbijslag. Goed om te horen dat er instanties zijn als de Helpdesk Geldzaken van de Gemeente Den Haag, waar heel laagdrempelig hulp kan worden ingezet. Ik ga hier in de toekomst zeker jonge ouders naar verwijzen.”