Energieopslag betekent dat je (elektrische) energie tijdelijk bewaart zodat je die later kunt gebruiken. Batterijen zijn hier een bekend voorbeeld van – van thuisbatterijen bij woningen tot grootschalige batterijen voor buurten of het elektriciteitsnet. Energieopslag helpt om vraag en aanbod van duurzame energie beter op elkaar af te stemmen: je slaat energie op op momenten van veel opwek (zoals zonnige of winderige periodes) en gebruikt die later wanneer er minder opgewekt wordt.
Voor energiecoöperaties en netwerken vormt opslag een belangrijke bouwsteen voor lokale energiesystemen waarin inwoners samen duurzame energie opwekken, delen en gebruiken. Organisaties zoals Energie Samen ondersteunen deze samenwerking en kennisdeling tussen lokale initiatieven.
Een thuisbatterij (ook thuisaccu genoemd) slaat elektriciteit op – veelal van je eigen zonnepanelen – zodat je deze later kunt gebruiken in je huis, bijvoorbeeld ‘s avonds als de zon niet meer schijnt.
Een zonnestroom(warmtepomp)boiler (ook blauwe accu genoemd) slaat elektriciteit – veelal van je eigen zonnepanelen – op als warm water zodat je deze later kunt gebruiken in je huis, bijvoorbeeld om te douchen.
Er komen in de toekomst waarschijnlijk meer energieopslag mogelijkheden op de markt. Een voorbeeld waar aan gewerkt word is opslag in zout.
Naast batterijen bij woningen zijn er grote energieopslagsystemen (bijvoorbeeld zogenaamde BESS – Battery Energy Storage Systems) die honderden tot duizenden huishoudens kunnen helpen van opgeslagen energie te voorzien. Dergelijke systemen worden gebruikt om:
Volgens Milieu Centraal zijn thuisbatterijen momenteel nog vrij duur en de productie ervan vraagt veel energie en grondstoffen wat een milieu-impact heeft. Dit betekent dat de terugverdientijd voor huishoudens die zonnestroom willen opslaan meestal niet gunstig is. Hierbij een aantal aantekeningen: of het financieel aantrekkelijk is hangt ook af van of men op energiemarkten (day-ahead of onbalans) gaat handelen. Verkooppraatjes waar met aantrekkelijk terugverdientijden worden geschermd, zijn volledig afhankelijk van het handelen op die markten. Daarnaast zijn zeer recentelijk er een aantal plug-in batterijen op de markt gekomen voor zeer aantrekkelijk prijzen waarmee het opslaan van zonnestroom interessant begint te worden.
Een normale thuisbatterij kan meestal maar een beperkt deel van je zonne-energie opslaan. Vooral als je zonnepanelen veel stroom opwekken, kan de batterij niet al deze energie bewaren, vooral niet in de zomer bij hoge opbrengst.
Ook met een batterij blijf je meestal aangesloten op het elektriciteitsnet – je kunt niet volledig zonder netvoorziening. Er zijn mogelijkheden voor een back-up box waarbij je huis elektriciteit houdt bij stroom uitval, maar deze systemen zijn complex en nog zeer duur.